Ruszyła ankietyzacja interesariuszy projektu PZRP. W listopadzie 2026 r. zaplanowano spotkania informacyjne z przedstawicielami samorządów w regionach wodnych. Zebrane informacje wesprą diagnozę problemów i prace nad listą działań na lata 2028-2033.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie opracowuje projekt „Przegląd i aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym w 3. cyklu planistycznym” (3.PZRP), nr FENX.02.04-IW.01-0025/24. Prace nad projektem obejmują obszary dorzeczy Wisły, Odry, Pregoły, Niemna, Łaby i Dunaju. Ich celem jest ograniczanie ryzyka powodziowego dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego i rozwoju gospodarczego oraz minimalizowanie negatywnych skutków powodzi.
Sporządzenie przeglądu i aktualizacji PZRP stanowi kolejny etap opracowania dokumentów planistycznych w ramach sześcioletniego cyklu planistycznego wynikającego z Dyrektywy Powodziowej. Aktualizacja planów nastąpi po przeglądzie wstępnej oceny ryzyka powodziowego (zakończonym w 2025 r.) oraz w przy uwzględnieniu wyników aktualizacji map zagrożenia i map ryzyka powodziowego, nad którymi obecnie trwają prace. Takie podejście pozwoli połączyć łączyć aktualną wiedzę o zagrożeniu i ryzyku powodziowym z oceną dotychczasowych działań oraz wyborem priorytetów na kolejną perspektywę.
Co zmienia się w trzecim cyklu?
Jedną z kluczowych zmian jest wzmocnienie analitycznych podstaw wyboru działań. Proces rozpoczyna analiza rozkładu ryzyka i diagnoza problemów, następnie weryfikowane są cele, przygotowywana jest lista działań i wariantów planistycznych, a na końcu prowadzona jest ich ocena i priorytetyzacja. Część analiz ma charakter iteracyjny: wyniki kolejnych analiz mogą prowadzić do ponownej weryfikacji wcześniejszych założeń.



Ankietyzacja – samorządy mają wiedzę, której nie widać na mapach
Jednym z najważniejszych źródeł informacji na obecnym etapie są ankiety kierowane do instytucji i organizacji zaangażowanych w zarządzanie ryzykiem powodziowym. Dzięki ankietyzacji do procesu planowania mogą zostać włączone doświadczenia, potrzeby i pomysły instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo powodziowe.
Jeden formularz przygotowano dla jednostek samorządu terytorialnego a drugi dla podmiotów realizujących lub koordynujących zadania wynikające z Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego albo z nim powiązane (ministerstwa).
Zakres ankiety jest znacznie szerszy niż tylko inwestycje przeciwpowodziowe. Obejmuje informacje o działaniach technicznych i nietechnicznych ujętych w obowiązujących PZRP, przedsięwzięciach realizowanych poza PZRP, które wspierają ograniczanie ryzyka powodziowego, oraz przedsięwzięciach planowanych na lata 2028–2033. W przypadku JST zakres obejmuje także działania związane z adaptacją do zmian klimatu, gospodarowanie wodami opadowymi i roztopowymi, rozwiązania oparte na przyrodzie, błękitno-zieloną infrastrukturę oraz doświadczenia powodziowe i nowe potrzeby.

Samorządy mogą posiadać informacje o przedsięwzięciach, które nie były dotąd częścią PZRP, choć realnie ograniczają ryzyko lub zwiększają odporność obszaru. Celem ankietyzacji jest identyfikacja działań już realizowanych oraz nowych inicjatyw przewidzianych do realizacji w latach 2028-2033. Dla propozycji planowanych na lata 2028-2033, zbierane będą m.in. dane dotyczące lokalizacji, kosztów, finansowania, terminu realizacji i jednostki odpowiedzialnej, a także powiązania ze zmianą klimatu, retencją i rozwiązaniami opartymi na przyrodzie.

Zgłoszenie przedsięwzięcia nie przesądza automatycznie o jego ujęciu w PZRP. Informacje z ankiet stanowią jeden z elementów wstępnej listy działań i zostaną ujęte w dalszym procesie analitycznym, który obejmie diagnozę problemów, ocenę zgodności z kryteriami, przygotowanie wariantów i wybór działań.
Listopadowe spotkania z interesariuszami
Ważnym elementem obecnego etapu prac będą spotkania informacyjne z interesariuszami w regionach, zaplanowane na listopad 2026 r. Podczas rozmów, które poprowadzą przedstawiciele właściwych regionalnych zarządów gospodarki wodnej, zostaną przedstawione założenia i aktualny etap projektu, sposób prowadzenia analiz oraz zasady przygotowania planu. Istotnym elementem spotkań będzie omówienie procesu ankietyzacji i możliwości dalszego zaangażowania JST w prace nad aktualizacją planów zarządzania ryzykiem powodziowym.

Wiedza lokalnych samorządów i interesariuszy jest niezbędnym uzupełnieniem danych pochodzących z map, modeli i analiz. To właśnie oni najlepiej znają specyfikę swoich obszarów, stan infrastruktury, prowadzone inwestycje oraz wyzwania, które nie zawsze są widoczne w danych. Mogą oni wskazać także bariery organizacyjne, finansowe, formalne i przestrzenne utrudniające realizację działań. Dzięki temu diagnoza problemów oraz kierunki dalszych prac będą lepiej odpowiadać rzeczywistym potrzebom i uwarunkowaniom poszczególnych regionów.
Od lokalnej informacji do planu na lata 2028–2033
Ankietyzacja i spotkania z interesariuszami są pierwszym krokiem do stworzenia planów przy udziale samorządów. Na tym etapie zbierane i porządkowane są informacje potrzebne do diagnozy problemów zarzadzania ryzykiem powodziowym oraz budowania i oceniania zrealizowanych i planowanych działań. W kolejnych etapach zostaną przeprowadzone formalne konsultacje społeczne projektów planów – będzie to odrębny, znacznie późniejszy, etap procesu, który zaplanowany jest na jesień 2027 roku.
Zaangażowanie samorządów ma ogromne znaczenie dla sukcesu ogromnego zadania, jakim jest aktualizacja PZRP w 3. cyklu planistycznym. Im pełniejsza będzie wiedza o działaniach wykonanych, pozostających w realizacji i planowanych oraz o lokalnych doświadczeniach powodziowych, możliwościach finansowania, a także o potrzebach poszczególnych obszarów, tym lepsza będzie baza do dalszych analiz.
Punktem wyjścia dla opracowania planów w trzecim cyklu planistycznym jest diagnoza aktualnych zagrożeń, zaś jego efektem będzie wybór działań, które w przyszłości przyniosą największe korzyści w ograniczaniu ryzyka powodziowego. Cały proces opiera się na jasno określonych celach, analizie dostępnych rozwiązań i przejrzystym ustalaniu priorytetów na lata 2028-2033. Ważnym elementem jest szersze uwzględnienie skutków zmian klimatu oraz wsparcie działań zwiększających odporność na ich następstwa.

Projekt „Przegląd i aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym w 3 cyklu planistycznym” jest finansowany ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS), w ramach działania FENX.02.04 „Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom” oraz z Budżetu Państwa. Proces aktualizacji PZRP wpisuje się w szerokie, systemowe działania na rzecz poprawy gospodarki wodnej w Polsce.


